Co czyni szczepionki mRNA najektywniejszym sposobem zabezpieczenia się przed COVID-19

Pierwsze dwie szczepionki stworzone przy użyciu technologii  mRNA — szczepionki Pfizer/BioNTech i Moderna COVID-19 — są prawdopodobnie dwiema najskuteczniejszymi szczepionkami przeciw COVID opracowanymi do tej pory. W badaniach klinicznych oba były skuteczne w ponad 90% w zapobieganiu objawowym zakażeniom, z łatwością przekraczając próg 50%, który Agencja ds. Żywności i Leków USA ustanowiła jako  wartość minimalną aby dopuszczenia ich do używania w nagłych wypadkach.

Podczas gdy liczba infekcji wzrosła wraz z pojawieniem się wariantów delta i omicron, szczepionki pozostają dość skuteczne w zapobieganiu hospitalizacjom i zgonom. Sukces nowej technologii skłonił naukowców do podjęcia próby ustalenia, dlaczego szczepionki mRNA są tak skuteczne i czy zapewniana przez nie ochrona prawdopodobnie utrzyma się w miarę pojawiania się nowych wariantów.

Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z Washington University School of Medicine w St. Louis i St. Jude Children’s Research Hospital rzucają światło na jakość odpowiedzi immunologicznej wywoływanej przez szczepionki mRNA. Badania pokazują, że szczepionka Pfizer silnie i trwale aktywuje tzw. pęcherzykowe komórki pomocnicze T, które pomagają komórkom wytwarzającym przeciwciała w tworzeniu dużych ilości coraz silniejszych przeciwciał, a także napędzaja rozwój niektórych rodzajów pamięci immunologicznej. Komórki te utrzymują się w organiźmie do sześciu miesięcy po szczepieniu, pomagając wytworzyć coraz lepsze przeciwciała. Naukowcy stwierdzili, że gdy liczba komórek pomocniczych spadnie, długowieczne komórki wytwarzające przeciwciała i komórki pamięci B pomagają zapewnić ochronę przed poważnymi chorobami i śmiercią.

Co więcej, wiele pomocniczych komórek pęcherzykowych T jest aktywowanych przez część wirusa, która wydaje się nie podlegać mutacji, nawet w wysoce zmutowanym wariancie omikronu. Odkrycia, opublikowane w Internecie 22 grudnia 2021 r. w czasopiśmie Cell, pomagają wyjaśnić, dlaczego szczepionka Pfizer wywołuje tak wysoki poziom przeciwciał neutralizujących i sugeruje, że szczepienie może pomóc wielu osobom w dalszym wytwarzaniu silnych przeciwciał, nawet gdy wirus się zmienia.

Pierwsze przeciwciała wytwarzane w odpowiedzi na infekcję lub szczepienie nie są zbyt  silne. Komórki B muszą przejść przez rodzaj obozu treningowego w tak zwanych ośrodkach rozmnażania w węzłach chłonnych, zanim będą mogły wytwarzać naprawdę silne przeciwciała. Pęcherzykowe komórki pomocnicze  T uczą komórki wytwarzające przeciwciała: dostarczają im instrukcji, jak wytwarzać coraz silniejsze przeciwciała i zachęcają te z najlepszymi przeciwciałami do namnażania się, a w niektórych przypadkach do przekształcenia się w długowieczne komórki wytwarzające przeciwciała lub komórki pamieci B . Im dłużej trwa trening, tym lepsza i silniejsza odpowiedź przeciwciał.

Na początku tego roku dr Ali Ellebedy, docent patologii i immunologii, medycyny i mikrobiologii molekularnej na Washington University, poinformował, że prawie cztery miesiące po otrzymaniu pierwszej dawki szczepionki Pfizer ludzie nadal mieli centra rozmnażania w swoich węzłach chłonnych, które produkowały komórki odpornościowe skierowane przeciwko SARS-CoV-2, wirusowi wywołującemu COVID-19.

Po obiecujących wynikach badań nad szczepionkami mRNA, baukowcy badają teraz, co dzieje się po dawce przypominającej i czy zmiany w pomocniczych komórkach pęcherzykowych T mogą wyjaśnić, dlaczego osoby z osłabionym układem odpornościowym, takie jak osoby zakażone wirusem HIV, nie wytwarzają silnej odpowiedzi przeciwciał.