Raper Bobby Ray chce wystrzelić w kosmos satelitę, by raz na zawsze przekonać się czy Ziemia jest płaska czy okrągła. Oto kilka znacznie tańszych sposobów upewnienia się, że Ziemia jest jednak okrągła:

Przespacerujcie się po porcie

I zaobserwujcie znikanie statku na horyzoncie. Już starożytni żeglarze wiedzieli, że Ziemia jest okrągła, chociaż pogląd ten nie był oficjalnie przyjmowany za pewnik. Kiedy spoglądali na oddalający się żaglowiec, gdy osiągał horyzont, widzieli że najpierw znika kadłub statku a potem dopiero jego maszt. Kiedy statek wyłaniał się zza horyzontu, to oczywiście najpierw pojawiał się jego najwyższy punkt, czyli maszt a potem cała reszta. Takie zachowanie można było wytłumaczyć tylko w jeden sposób: powierzchnia ziemi jest zakrzywiona.
Znikający żaglowiec

Spójrzcie w gwiazdy

Wiedział to już Arystoteles, i od jego czasów nic się nie zmieniło, że obserwując np.  Gwiazdę Polarną w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy widzimy ją pod różnym kątem w zależności od naszego położenia na Ziemi. Ogólnie, wszystkie konstelacje gwiezdne są widoczne w innej części nieba w zależności od szerokości geograficznej.

Wielka Niedźwiedzica

Jeśli będziemy wędrować z Europy na południe, Wielka Niedźwiedzica, będzie widoczna coraz niżej nad horyzontem. Kiedy znajdziemy się na półkuli południowej, to konstelacja ta już tylko od czasu do czasu wyjdzie nad horyzont. Za to na niebie pokażą się nowe gwiazdozbiory, takie jak słynny Krzyż Południa.  Znowu, doskonale zdawali sobie sprawę z faktu kulistości Ziemi żeglarze, którzy wykorzystywali gwiazdy do nawigacji od zarania dziejów.

Zaobserwujcie zaćmienie Księżyca

Właściwie, spójrzcie na cień Ziemi który jest rzucany na powierzchnię Księżyca.

Jest okrągły prawda? Identyczny cień widział wspomniany już Arystoteles ok. 350 roku p.n.e. Ponieważ wszystkie zaćmienia wyglądały podobnie: nie było jakichś ostrych krawędzi, które świadczyłyby o istnieniu krawędzi Ziemi –  intuicja podpowiadała mu, że Ziemia nie jest płaskim plackiem, jest zaokrąglona wszędzie, więc jest sferą.

Wejdźcie na wysoki budynek lub przynajmniej na drzewo

Im znajdziesz się wyżej, tym więcej zobaczysz. To co skrywało się za horyzontem, po wejściu na wzniesienie się, staje się widoczne. Gdyby Ziemia była płaska, ten efekt nie mógł by występować.

Światła miasta

Pomyślcie tylko,  na płaskiej Ziemi horyzont musiałby być albo krawędzią planety, albo być granicą naszego widzenia. Ta druga opcja odpada, bo przecież widzimy odległe gwiazdy i galaktyki o ile są one wystarczająco jasne. Dlaczego zatem nie widzimy świateł wielkich miast na innych kontynentach? Przecież są one dużo bliżej i są wystarczająco jasne. Wynika stąd, że horyzont jest krawędzią Ziemi. Dlaczego zatem z wysokości widzimy obiekty, których nie widzieliśmy stojąc na powierzchni? S

Porównajcie długości cieni

Metodę opracował kolejny grecki uczony starożytności – Eratosthenes w roku 276 p.n.e. Przebywając w Egipcie wpadł na pomysł aby w tym samym dniu zmierzyć długość cienia w dwóch różnych miastach: w Asuanie i Aleksandrii.

Asuan leży na południe od Aleksandrii. Kiedy na polecenie uczonego dokładnie w samo południe wbito w ziemię kije o tej samej długości w obydwu miastach, okazało się, że ten w znajdujący się w Asuanie nie dawał cienia w ogóle natomiast taki sam kij w Aleksandrii rzucał niewielki cień.

Na płaskiej Ziemi nie byłoby różnic między długością cieni w obydwu miastach. Promienie słoneczne padałyby bowiem pod takim samym kątem na powierzchnię Ziemi.

Eratosthenes nie tylko zdał sobie sprawę, że ziemia jest kulista, ale zauważył, że znając odległość między Asuanem a Aleksandrią mógłby wyliczyć obwód Ziemi. Jak to zrobił? Stosunkowo prosto, chociaż nie jest to ścisłe rozumowanie:

Na podstawie pomiarów długości cienia kija wbitego w ziemię w Aleksandrii obliczył, że kąt padania promieni słonecznych wyniósł (przeliczając na dzisiejsze miary) ok 7,2° co stanowi 7,2/360, czyli 1/50 część kąta pełnego. Znając odległość między Asuanem (gdzi kąt padania wynosił 0°) a Aleksandrią wynosi 800km (znowu wg dzisiejszych miar), uczony stwierdził, że 800 km to też jest 1/50 część obwodu Ziemi. A zatem jej obwód wynosi 40000 km (50 * 800).

Jak widać już tysiące lat temu żeglarze i co światlejsze umysły wiedziały, że Ziemia płaska być raczej nie może.

 

By admin

Dodaj komentarz